Hoçvanlı Salto Pehlivan’ın Efsanesi Dilden Dile Yaşıyor

Hoçvanlı Salto Pehlivan’ın Efsanesi Dilden Dile Yaşıyor

Ardahan’ın Hoçvan bölgesine bağlı Lehimli köyünde 1845 yılında dünyaya gelen Salto Pehlivan, olağanüstü gücü ve dillere destan yiğitliğiyle bölgenin hafızasında yaşamaya devam ediyor. Aradan geçen yaklaşık iki asra rağmen, onunla ilgili anlatılan hikâyeler bugün hâlâ köy odalarında, yaylalarda ve aile sohbetlerinde kuşaktan kuşağa aktarılıyor.

Yörede güreşin önemli bir spor dalı olduğu dönemlerde, çocukluk ve gençlik yıllarından itibaren sıra dışı kuvvetiyle dikkat çeken Salto Pehlivan’ın karşısına çıkan hiçbir rakibin onu yenemediği anlatılıyor.

Çamura Saplanan Arabayı Tek Başına Çıkardı

Köylülerin aktardığı en meşhur rivayetlerden birine göre, komşularından birine ait ot yüklü öküz arabası çamura saplanır. Köy halkı seferber olur ancak ne kadar uğraşsalar da arabayı bulunduğu yerden çıkaramazlar. Bunun üzerine öküzler koşumdan çıkarılır ve onların yerine Salto Pehlivan geçer.

Salto Pehlivan, orada bulunan gençlerden birine:

“Bana öyle bir  kamçı vur ki bütün gücünü kullan,” der.

Genç adam tüm kuvvetiyle Salto Pehlivan’a yüklenir. Salto Pehlivan ise aldığı bu hamlenin ardından bütün gücünü ortaya koyarak, çamura saplanan arabayı yüküyle birlikte çekip düzlüğe çıkarmayı başarır. Bu olay, onun insanüstü gücünün en çok anlatılan örneklerinden biri olarak hafızalara kazınır.

Rakibini Güreşmeden Yendi

Bir başka rivayete göre ise, ünü çevre köylere yayılan güçlü bir pehlivan, Salto Pehlivan’ı yenmek amacıyla Lehimli köyüne gelir. Ancak Salto Pehlivan, güreşmeden önce rakibinin çarıklarından birini damdaki ağır odunların arasına sıkıştırır.

Rakibine dönerek:

“Eğer çarığını bulunduğu yerden çıkarabilirsen seninle güreşirim. Aksi halde zamanımı boşa harcama,” der.

Güçlü pehlivan uzun süre uğraşmasına rağmen çarığını bulunduğu yerden çıkaramaz. Bunun üzerine Salto Pehlivan tek hamlede ağır odunu kaldırır, çarığı alıp sahibine verir. Rakibi de onunla güreşmenin anlamsız olduğunu anlayarak köyden ayrılır.

Gürcistan’a Davet Edildiği Rivayeti

Yine bölge halkı arasında anlatılanlara göre, 1880’li yıllarda Gürcülerle bu bölgedeki halk arasında yoğun ticari ilişkiler bulunuyordu. Öküz arabalarıyla yapılan ticaret sayesinde insanlar sık sık birbirlerini ziyaret ediyordu.

Salto Pehlivan’ın olağanüstü gücünü duyan Gürcülerin, onu Gürcistan’a davet ettikleri ve bu üstün fiziksel özelliklerinden dolayı damızlık olarak kullandıkları yönünde rivayetler de bulunmaktadır. Ancak bu anlatım, sözlü tarih kaynaklarına dayanmakta olup yazılı belgelerle doğrulanmış değildir.

Torunundan Avrupa İkinciliği

Salto Pehlivan’ın mücadele ruhunun nesilden nesile aktarıldığına inanan köylüler, onun torunlarından Emrah Okçu’nun, Macaristan’da düzenlenen Avrupa Şampiyonası’nda bilek güreşi dalında Avrupa ikincisi olmasını da bu güçlü mirasın bir devamı olarak görüyor.

Bir Efsane Yaşamaya Devam Ediyor

Bugün Hoçvan’da yaşlıların dilinde hâlâ Salto Pehlivan’ın hikâyeleri dolaşıyor. Kimileri onun öküzlerin yerine koşularak arabaları çektiğini, kimileri ise rakiplerini daha güreş başlamadan yıldırdığını anlatıyor.

Belki bazı ayrıntılar zaman içinde efsaneleşti, belki de anlatılanların bir kısmı sözlü kültürün süslediği hatıralar oldu. Ancak değişmeyen tek gerçek var:

Hoçvanlı Salto Pehlivan, bölgenin hafızasında yalnızca güçlü bir pehlivan değil; cesaretin, azmin ve halk kahramanlığının simgesi olarak yaşamaya devam ediyor.

Haber: Mehmet Avşar
Gazeteci – Yazar