Profesörün Nahçıvan’da başlayıp Almatı’da sona eren ömrü: Nadir Nadirov’un anma günü

Profesörün Nahçıvan’da başlayıp Almatı’da sona eren ömrü: Nadir Nadirov’un anma günü

Haber: Doğu Güneşi

Nahçıvan’dan Almatı’ya uzanan bir hayat… Sürgün acısı, bilime adanmış bir ömür ve kimliğine bağlılık. Profesör Nadir Keremoviç Nadirov’un hayat hikâyesi, zorluklara rağmen başarıya ulaşmanın çarpıcı örneklerinden biri.

Nadir Keremoviç Nadirov, 6 Ocak 1932’de Azerbaycan’ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’ne bağlı Sederek ilçesinin Kikaç köyünde dünyaya geldi.

1937 yılında Stalin yönetiminin sınır bölgelerinde yaşayan Kürtleri Orta Asya’ya sürgün etmesiyle Nadirov ve ailesinin de hayatı değişti. Aile Kazakistan’a sürgün edildi. Sürgün sırasında Nadirov’un bazı akrabaları ve hemşehrileri hayatını kaybetti. Anlatımlara göre, hayatını kaybedenlerin cenazeleri Sovyet askerleri tarafından sürgün treninden dışarı atıldı.

Sürgün edildikleri bölgede Stalin’in ölümüne kadar komutanlık rejimi altında yaşayan aile, ağır kısıtlamalara maruz kaldı. Farklı köylere yerleştirilen aile bireyleri, komutanın izni olmadan birbirlerini dahi göremiyordu. “Vatan haini” damgası nedeniyle birçok temel haktan mahrum bırakıldılar.

Ancak Stalin’in ölümünün ardından Nadir Nadirov’un hayatında yeni bir dönem başladı.

Nadirov, Kızılorda Pedagoji Enstitüsü’nü ve Moskova Pedagoji Enstitüsü’nün lisansüstü eğitimini tamamladı. Kimya ve biyoloji öğretmenliği alanında uzmanlaştı. Daha sonra Kazakistan Kimya-Teknoloji Enstitüsü bünyesinde ülkenin ilk Petrol ve Gaz İşleme Bölümü’nü kurdu.

Bilim dünyasında hızla yükselen Nadirov, Kazakistan Milli Bilimler Akademisi Petrol ve Doğal Tuzlar Enstitüsü’nün direktörlüğünü yaptı. Aynı zamanda Akademinin baş bilimsel sekreteri ve Başkanlık Divanı üyesi oldu.

Sovyetler Birliği Petrol Araştırma Enstitüsü’nün Kazakistan şubesine de başkanlık eden Nadirov, “Kazneftebitum” Bilimsel-Üretim Birliği’nde birinci başkan yardımcılığı görevini üstlendi. Ayrıca Kazakistan Milli Mühendislik Akademisi’nin kurucuları arasında yer aldı.

Kimliğini değiştirme teklifini reddetti

Sovyet döneminde Nadirov’a kariyerinde daha hızlı ilerleyebilmesi için belgelerindeki milliyet bilgisini değiştirmesi teklif edildi.

Ancak Nadirov bu öneriyi kesin bir şekilde reddetti. Kürt kimliğini belgelerinden sildirmeyeceğini belirterek hayatı boyunca kimliğine sahip çıktı.

Kazakistan’da çok kültürlülüğe katkı sundu

Kazakistan’ın bağımsızlık döneminde de aktif çalışmalarını sürdüren Nadirov, ülkedeki çok kültürlü yapının gelişmesine önemli katkılar sundu.

1995 yılında kurulan Kazakistan Halkı Asamblesi’nin kuruluş fikrinin sahiplerinden biri olan Nadirov, kurumun kurulduğu günden itibaren üyesi oldu.

1996-2003 yılları arasında Kazakistan Kürtlerinin “Berbang” Derneği başkanlığını yapan Nadirov, daha sonra hayatının sonuna kadar derneğin onursal başkanlığını yürüttü.

Bilime adanmış bir ömür

Nadir Nadirov, ardında büyük bir bilimsel miras bıraktı.

1200’den fazla bilimsel makale, 31 monografi, 10 ders kitabı ve 8 bilimsel keşfin yazarı olan Nadirov’un yaklaşık 250 patent ve mucitlik sertifikasının bulunduğu belirtiliyor.

Kazakistan’da “Bilim Mareşali” ve “Petrol Mareşali” olarak anılan Nadirov, Sovyetler Birliği döneminde ve bağımsız Kazakistan’da çok sayıda nişan, madalya ve onursal unvanla ödüllendirildi.

Nahçıvan’da başlayan hayat Almatı’da sona erdi

Nadir Keremoviç Nadirov, 24 Ağustos 2021’de Kazakistan’ın Almatı kentinde hayatını kaybetti. Nahçıvan’da başlayan ve sürgün yıllarının ağır şartlarından geçerek bilim dünyasının zirvesine ulaşan yaşamı, Almatı Merkez Mezarlığı’nda son buldu.

Nadir Nadirov’un hayatı; sürgün, baskı ve ayrımcılığa rağmen bilime, çalışmaya ve kendi kimliğine sahip çıkan bir insanın unutulmaz yaşam öyküsü olarak tarihe geçti.

Aramızdan ayrılışının yıl dönümünde Profesör Nadir Keremoviç Nadirov’u saygı ve rahmetle anıyoruz.